Duizenden jaren geleden was het raksha bandhan
anders:Op de vollemaan-dag van de maand
Savan (juli/aug) trokken Rishi's, Muni's en Guru's door het hele land
(India) om een rakhi te binden om de pols van hun volgelingen of
leerlingen. Grote bijeenkomsten werden overal georganiseerd en allen die
ernaartoe kwamen, kregen een rakhi. De Wijzen trokken dan verder, maar hun
sprituele kracht en wijsheid zouden niet worden vergeten. De rakhi zou de
volgelingen herinneren aan hun geestelijke verplichtingen en hun ook de
kracht verschaffen om hun verplichtingen zo goed mogelijk te vervullen. De
verkregen spirituele kracht en wijsheid zouden hen ook beschermen tegen
onjuist handelen.
Later werd dit gebruik overgenomen door pandits.
Deze gingen langs bij hun yajman's ( "cliënten") en bonden een koord om
hun pols. Dit gold als een zegen, het koord gaf bescherming, eigenlijk
meer: geestelijke kracht om tegen alle narigheden opgewassen te zijn.
Velen geloofden ook in bescherming tegen boze geesten en andere kwade
invloeden (zagen de rakhi als een soort amulet)
Een ander gebruik: degene die de rakhi ging
binden smeekte God bescherming af voor degene die de rakhi kreeg. bijv. de
vrouw bond het om de pols van haar man die ten strijde trok. Deze kreeg
meer kracht, moed en zelfvertrouwen en werd ook door de rakhi beschermd.(
bekend is het verhaal van Indra Bhagvan die onder invloed van de rakhi van
zijn vrouw Shachi een bijna verloren oorlog won.)
Het hedendaagse aspect van raksha bandhan is veel
later onstaan in Noord India (Rajasthan) onder de Rajputs (edele
krijgslieden, ridders). Een vrouw die behoefte had aan bescherming bond
een rakhi om de pols van degene door wie zij de beschermd wilde worden. De
meest aangewezen persoon was een broer of neef, of als zij die niet had,
een andere man. Deze werd dan als broer beschouwd. Dus een omgekeerde
benadering t.o.v. de voorgaande raksha bandhan wat betreft de
beschermingsband. Een dergelijk beroep op bescherming werd zeer serieus
genomen en daar werd zelfs op gevaar voor eigen leven gehoor aan gegeven,
ongeacht verschillende geloofsovertuigingen en (on)bekendheid met
elkaar. ( In 1556 beschermde koning Humayun, een Moslim, koningin
Karnavati, een Hindoe, met inzet van zijn eigen leven. Zij kenden elkaar
niet persoonlijk, en het beroep op bescherming werd door de koningin
gedaan d.m.v. een rakhi per koerier!!)
Tegenwoordig treedt dit aspect: verzoek om
bescherming van zus(je) aan (aangenomen)broer het meest naar voren, maar
ook de andere vormen worden, zij het in veel mindere mate, nog steeds in
ere gehouden, ook in Suriname. Dus ook mogelijk is rakhi van een dochter
voor haar vader, van een vrouw voor haar echtgenoot, dochter voor moeder,
broer voor broer, zoon voor vader of moeder. In de praktijk komen deze
echter nauwelijks meer voor.
Wat we jammer vinden is dat in veel families het
geld of cadeau-aspect een zeer negatieve rol gaat spelen. Kwaadwillende
broers of bhauji's zijn gauw geneigd om te stellen dat de zus het voor het
geld of cadeau doet en dat brengt spanningen en onbehaaglijke gevoelens.
Heel jammer.
Een ander twistpunt is: moet de zus naar de broer
of de broer naar de zus. Volgens ons moet dat met elkaar worden
afgesproken afhankelijk van wat het handigste is, gezien de thuis
situaties. In veel gevallen is het makkelijker voor de broer om naar de
zus te gaan. Ook het geld aspect wordt dan omzeild. De zus kan niet worden
verweten dat zij daarom rakhi komt binden. Eigenlijk zou het geld of
cadeau geven moeten worden afgeschaft. Het zou dit meer ontspannen en
spontaan maken. Of men zou er anders over moeten gaan denken en aan alles
veel plezier moeten beleven. En vooral de plichten niet vergeten!