In de Upanishad wordt uitleg van de Vedische teksten gegeven. Over de goden wordt opgemerkt dat het goddelijke in alles en iedereen verscholen zit. De verschillende goden die aanbeden worden met verschillende namen en gedaanten zijn niets anders dan verschijningsvormen van het alomvattende Goddelijke, dat onveranderlijk, oneindig en het opperste levensprincipe is.

IIn de vroegste geschriften van de Ariërs, de Veda’s, komen naast de uitvoerige beschrijvingen van de rituelen ook hun belangrijkste goden aan bod. Deze goden worden geassocieerd met de natuur:

Agni: de God van vuur

In de 5^de eeuw voor Christus kwam het geloof en meerdere goden terug. De vedische goden Agni, Surya en Indra moesten hun plaats afstaan aan de nieuwkomers. Shiva en Vishnu werden de belangrijkste twee goden. Brahma de als derde inactieve god.

In het hindoeïsme bestaan allerlei groepen van gelovigen die zich richten tot een specifieke god. Een dergelijk religieuze groep beschouwt deze god als belangrijkste van alle goden. De twee belangrijkste goden Vishnu en Shiva, hebben elk hun eigen groep van aanbidders, de Vishnuieten en de Shaivaieten

Trimurti: “drie gedaanten” – slaat op de heilige drie-eenheid van het hindoeïsme, waar het absolute goddelijke brahman uitgebeeld wordt door de drie goden Brahma, Vishnu en Shiva.

Brahma: de schepper van het universum

Vishnu: de instandhouder

         Shiva: de vernietiger

Brahma komt in de eerste vedische teksten helemaal niet voor. In het begin van de klassieke periode van het hindoeïsme, ongeveer ten tijde van Christus, werd hij vereenzelvigd met de scheppende god uit de Rig Veda. Maar sindsdien heeft hij zijn scheppende krachten moeten afstaan aan Shiva en Vishnu en aan de grote godin Devi, en is hij naar de achtergrond van het pantheon verschoven. Aangezien zijn enige interesse de alles omvattende structuur van het universum is, zegt men wel dat hij de minder plezierige taken, zoals het bestrijden van het kwaad, overlaat aan Vishnu en Shiva. Volgens de hindoeïstische scheppingsmythologie maakte de oerkracht of brahman de kosmische wateren en legde daar een zaadje in. Het zaadje werd een gouden ei, dat herboren werd als Brahma, aan wie alle schepping ontspruit. De eerste schepping was de Kosmische Mens, een van Brahma’s namen, Brahma wordt beschouwd als de eerste en grootste wijsgeer. Hij wordt afgebeeld met vier gezichten, die staan voor de vier veda’s, de vier tijdperken en de vier sociale categorieën( kasten of varna’s); zijn vier armen zijn de vier windstreken van het heelal. Verder heeft hij een kralensnoer dat de tijd beheerst, een boek dat alle kennis bevat en een kruik dat de scheppingswateren symboliseert.

Vishnu is de welwillende god die overvloed schenkt. Hij is de god de van bescherming. Omdat hij verantwoordelijk is voor de bescherming kan hij een menselijke vorm aannemen. Steeds wanneer demonen dreigen hemel en aarde te vernietigen komt Vishnu in menselijke vorm - als een Avatara op aarde. Een aantal Avatara-vormen van Vishnu worden hieronder beschreven:

Varaha (het everzwijn)
Varaha redt de aarde van de zondvloed.

Matsya (de Vis)
De vis redt Manoe, de voorvader van de mensheid, uit de zondvloed.

Vamana (de dwerg)
Vishnu verovert de wereld en het heelal op de demonen.

Boeddha
Een gedaante die Vishnu aanneemt om de demonen te misleiden. De demonen bekeren zich tot het boeddhisme en kunnen zo vernietigd worden op het einde van het Kali-tijdperk.

Kurma(de Schildpad)
De schildpad verbeeldt hemel en aarde. Vishnu neemt deze vorm aan wanneer de goden en de demonen weer eens met elkaar strijden

Rama(de Koning)
Rama doodt de demon Ravana en bevrijdt zijn vrouw Sita.

Krishna (de koeherder)
Krishna komt op aarde om de demonen te vernietigen. In de Mahabharata wordt dit beschreven. In de Puranas staat zijn leven als geheime god.

Kalki (de ruiter)
Aan het einde der tijden (Kali-tijdperk) verschijnt Vishnu als de laatste Avatara in de gedaante van een ruiter op het witte paard.

Parashurama (Rama met de bijl)Parashurama was de zoon van een brahmaan die door de slechte koning Kartavirya onrecht was aangedaan. Deze had Parashurama’s wenskoe ontstolen. Parashurama dood de koning en en alle mannelijke leden van de kshariya-kaste.

Een aantal vormen van Shiva zijn:

Virabhadra – “vorm van Shiva – woeste krijger - , waarin hij zijn schoonvader Daksha onthoofd Gangadhara (de drager van de Ganges): Shiva ving het water van de Ganga die op de aarde dreigde neer te storten, op in zijn haar en liet het naar beneden stromen. Zo werd de Ganges gevormd.

Devi, de moedergodin. Devi is de machtigste godin van het hindoeïstische pantheon. Ongeacht haar gedaante, ze heeft er vele, ze is altijd de vrouw van de god Shiva, omdat hij te ver weg is om in direct contact met de wereld te staan, fungeert Devi als manifestatie van zijn energie (Shakti), een uitstorting van zijn levenskracht die de wereld maakt. Haar baarmoeder bevat het hele universum. Het verenigen van tegengestelden wordt gesymboliseerd door haar tweevoudige persoonlijkheid, die van welwillendheid en gewelddadigheid. In de loop der tijd zijn de verschillende godheden van de verschillende kasten in India samengesmolten tot die ene Grote Godin, die nu in vele gedaanten aanbeden wordt. Haar zachtaardige eigenschappen worden vertegenwoordigd door ‘ Licht’ (Uma), ‘Moeder van de wereld’ (Jaganmata), ‘de Rechtvaardige’ (Jagadgauri) en ‘Bergbeklimster’ (Parvati). Haar strenge kant is te zien in ‘de Vurige’ (Chandi), ‘de Zwarte’ (Kali) en ‘de Verschrikkelijke’ (Bhairavi). Devi is de essentiële mengeling van genot en pijn, lijden en verlichting, leven en dood. Eén van haar eerste verschijningen in de hindoeïstische mythologie is die van de reddende figuur. Toen Vishnu en Shiva merkten dat zij het kwaad in de wereld niet konden verslaan, gebruikten zij beiden hun energie om de mooie, krijgshaftige godin Durga te scheppen. Rijdend op een leeuw versloeg zij het duivelse buffelmonster Mahisha in een epische slag en liet zo zien hoe de goddelijke macht over slechtheid triomfeert.

Terug naar boven